Na de presentatie door dr. Herman Kreeftenberg volgde de bijdrage door dr. Frans Hoogeveen, getiteld: ‘Oud worden zonder het te zijn’. Oftewel: hoe kun je lichamelijk en cognitief (geestelijk) vitaal blijven als je oud(er) wordt?
Met zijn eerste drie slides daagde Frans de aanwezigen uit door hen te vragen naar hun ideeën over en associaties met de ouderdom. De eerste vraag:
Het moment van de waarheid…
Stel: iemand vertelt u dat er tijdens een bepaalde bijeenkomst vooral oudere
Mensen aanwezig zijn.
Vraag: aan welke leeftijd denkt u dan?
‘Oudere mensen’ waren volgens de aanwezigen toch wel 75+. Opvallend daarbij was dat bijna iedereen in het publiek desgevraagd aangaf zich ‘jonger te voelen’ dan zijn of haar kalenderleeftijd. De tweede vraag:
Nog een moment van de waarheid…
Vraag: als u zelf aan (oud(er)) worden denkt, waar denkt u dan als eerste aan?
Welke woorden komen er bij u op?
De antwoorden op deze tweede vraag leverden woorden op, die in vrijwel alle gevallen te maken hebben met een vorm of aspect van verval: ‘rimpels’, ‘gezondheidsproblemen’, ‘trager worden’, ‘vergeetachtigheid’, ‘verlies’.
Daarna toonde Frans nog een derde slide: daarop was een meisje te zien, eerst als baby en dan successievelijk als steeds oudere dame, met de uitspraak: ‘je kunt zien dat zij een dagje ouder wordt!’
De antwoorden op de vraag op de derde slide bevestigde dit beeld: “Ze wordt trager”; “hij loopt zo moeilijk”; “ze onderneemt niet veel meer”.
Terwijl hier het antwoord ook zou kunnen zijn: “ze zei nu toch iets dat zo wijs is! Je kunt zien dat ze een dagje ouder wordt.”
Het filmpje over huisarts Nico van Hasselt dat Frans vervolgens liet zien, zette het publiek verder aan het denken. Van Hasselt was een huisarts die tot zijn 93e levensjaar heeft gepraktiseerd. In het filmpje zag men hoe hij zijn patiënten met grote aandacht benaderde, hoe enorm ervaren hij was en hoe gedreven hij bleef. Hij hield zijn vak tot in de puntjes bij en piekerde er niet over om te stoppen met werken zolang hij nog gezond was.
Maar ouderdom komt natuurlijk ook met gebreken. Frans toonde ons gegevens uit onderzoek waaruit bleek dat de meeste fysieke en cognitieve vaardigheden in de vroege volwassenheid pieken, en vanaf het 35e levensjaar achteruit gaan. Dat geldt overigens niet voor ‘kennis’ (wijsheid) en ‘taalvaardigheid’.
Maar toch, oud worden is en blijft onvermijdelijk een proces van toenemende schade in ons lichaam. Hoe kunnen we ondanks dat fysiek en cognitief verval toch optimaal blijven functioneren? Daar is veel onderzoek naar gedaan. Frans besprak de volgende factoren:
Beweeg veel en natuurlijk
Hierbij moet worden gedacht aan een levenspatroon waarin op natuurlijke wijze veel wordt bewogen. Dus veel wandelen en fietsen in plaats van de auto te nemen. Neem de trap in plaats van de roltrap. Als je dat doet is de sportschool echt niet nodig.
Zoek fysieke uitdagingen
Hierbij kun je wel weer denken aan sport, maar elke fysieke activiteit waarvoor u naar uw eigen vermogen flink moeite voor moet doen is goed. Je grenzen opzoeken dus, maar daar niet overheen gaan!
Eet gezond
Vermijd bewerkt voedsel zo veel mogelijk. Eet natuurlijke producten en vermijd overgewicht.
Beperk stress
Af en toe een beetje stress is normaal en heeft zijn functie, maar chronische stress is erg ongezond.
Ken je doel
Zorg dat je elke dag weet waarvoor je opstaat en welke zingevende dingen je gaat doen.
Zoek cognitieve uitdagingen
‘Rust roest’ geldt niet alleen voor ons bewegingsapparaat. Ook cognitief moeten we onszelf blijven uitdagen. Dat houdt ons scherp. Zoek dus, vooral nadat je met pensioen bent gegaan, naar nieuwe uitdagingen. Begin een studie of ga een nieuwe taal leren. Ook hier geldt: zoek je grens op! Het moet moeite kosten.
Neem de weg van de meeste weerstand
Nogmaals: dit is een heel belangrijk advies, zowel voor onze lichamelijke als geestelijke gezondheid. Daag jezelf uit. Doe dingen waar je moeite voor moet doen. Zoek de grenzen van je vermogens op.
Intensieve verbondenheid met naasten
Misschien wel de allerbelangrijkste van de aanbevelingen. Verbondenheid houden met de mensen die bij ons horen is essentieel voor onze gezondheid. Blijf dus investeren in goede relaties met familie en vrienden, en blijf nieuwe contacten aangaan.
Nog eens kijkend naar deze factoren is dit in feite wat huisarts Nico van Hasselt allemaal deed.
Kijkt u nog eens op https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2186881-de-oudste-huisarts-van-nederland-93-aan-vakantie-doe-ik-niet of zoek op Google naar ‘Nico van Hasselt.
Biedt dit alles ons een garantie op een fysiek en cognitief gezonde oude dag? Nee, natuurlijk niet. Een goede genetische aanleg legt ook veel gewicht in de schaal. En het toeval, of zo u wilt ‘geluk hebben’, speelt ook een flinke rol. Maar een gezonde levenswijze vergroot beslist uw kansen!
Frans Hoogeveen
