Ferritine te hoog: wat betekent dat en wanneer is het hemochromatose?
Een verhoogde ferritinespiegel komt regelmatig voor in bloedonderzoek. Veel mensen vragen zich af: betekent dit dat ik ijzerstapeling (hemochromatose) heb?
In de meeste gevallen is dat niet zo. Een verhoogd ferritine kan verschillende oorzaken hebben, zoals ontsteking, alcoholgebruik of overgewicht. Maar soms wijst het wel op een te grote ijzeropslag in het lichaam
Op deze pagina leggen we uit wat ferritine is, wanneer waarden te hoog zijn en wanneer verder onderzoek nodig is.
Wat is ferritine?
Ferritine is een eiwit dat ijzer opslaat in het lichaam. Het zorgt ervoor dat ijzer veilig in cellen kan worden opgeslagen zonder schade aan te richten.
Wanneer het lichaam teveel ijzer opslaat, stijgt meestal ook het ferritinegehalte in het bloed. Daarom wordt ferritine vaak gebruikt als maat voor de ijzervoorraad van het lichaam.
Wanneer is ferritine te hoog?
De referentiewaarden kunnen per laboratorium verschillen, maar globaal gelden de volgende grenzen:
- vrouwen: ongeveer 200 µg/L
- mannen: ongeveer 300 µg/L
Wanneer de ferritinespiegel boven deze waarden ligt, spreekt men van verhoogd ferritine.
Een verhoogde waarde betekent echter niet automatisch dat er sprake is van ijzerstapeling.
Veelvoorkomende oorzaken van verhoogd ferritine
Veelvoorkomende oorzaken van verhoogd ferritine:
- ontsteking of infectie
- overgewicht of metabool syndroom
- alcoholgebruik
- leverproblemen
Pas wanneer ook andere ijzerwaarden verhoogd zijn, kan sprake zijn van ijzerstapeling.
Wanneer kan het hemochromatose zijn?
Hemochromatose is een erfelijke aandoening waarbij het lichaam te veel ijzer opneemt uit voeding.
Normaal regelt het lichaam hoeveel ijzer wordt opgenomen. Bij hemochromatose werkt dit mechanisme minder goed, waardoor ijzer zich langzaam ophoopt in organen zoals de lever.
Om te beoordelen of dit het geval is, kijken artsen niet alleen naar ferritine maar wordt het bloed ook onderzocht op:
- transferrineverzadiging (transferrine saturatie, Tsat)
- serumijzer
- ontstekingen of leverproblemen
Een verhoogde transferrineverzadiging kan een aanwijzing zijn voor ijzerstapeling. In combinatie met verhoogd ferritine is dat een redelijk goed vermoeden dat er sprake is van hemochromatose. Dat wordt vervolgens bevestigd door genetisch onderzoek.
Soms kan aanvullend onderzoek nodig zijn, zoals beeldvorming van de lever.
Dit diagnostisch proces helpt om onderscheid te maken tussen tijdelijke oorzaken en echte ijzerstapeling.
Wat gebeurt er als er ijzerstapeling is?
Wanneer het lichaam langdurig te veel ijzer opslaat, kan dit schade veroorzaken aan organen zoals:
- lever
- hart
- alvleesklier
en ook kunnen gewrichten worden aangetast.
Daarom is het belangrijk om tijdig vast te stellen of er sprake is van hemochromatose.
Behandeling van hemochromatose
De belangrijkste behandeling van hemochromatose is aderlating (flebotomie)
Hierbij wordt regelmatig bloed afgenomen om de hoeveelheid ijzer in het lichaam te verminderen. Dit is een eenvoudige en effectieve behandeling die meestal levenslang moet worden voortgezet.
Wanneer de behandeling op tijd start, kunnen ernstige complicaties meestal worden voorkomen.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Het is verstandig om een arts te raadplegen wanneer
- er langdurige klachten zijn zoals vermoeidheid of gewrichtspijn
- ferritine herhaaldelijk verhoogd is
- transferrinesaturatie verhoogd is
- hemochromatose in de familie voorkomt
Een arts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is
